Στοιχεία Ταυτότητας

Στοιχεία Ταυτότητας : *Ιδιοκτήτης : Βάνια Γαντζού *Έτος Ίδρυσης : 1999 *Διεύθυνση : Σκενδεράνη 7 - Δημητριάδος, Βόλος *Τμήματα Γυμνασίου, Γενικού Λυκείου, Επαγγελματικού Λυκείου *Τηλέφωνο : 24210 55900 * Ταχυδρομικός Κώδικας : 38221 *Ηλεκτρονικό Ταχυδρομείο : Fourkoyote@yahoo.gr *Συντάκτης : Γιάννης Πολιτόπουλος

Καιρικές συνθήκες

Πίνακας Ανακοινώσεων

Πίνακας Ανακοινώσεων :*Ώρες Λειτουργίας : Δευτέρα - Παρασκευή : 15:00- 21:00.*Οι σημειώσεις των μαθημάτων είναι δωρεάν.* Παρέχεται δωρεάν υποστήριξη σε όλα τα δευτερεύοντα μαθήματα.* Το καθιερωμένο Χριστουγεννιάτικο γλέντι θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 22 Δεκεμβρίου από τις 3:00 το μεσημέρι μέχρι το βράδυ.

Στη διαδοχή των εποχών

Στη διαδοχή των εποχών

Καθηγητές

Διδάσκουν : *Βάνια Γαντζού : Αρχαία Ελληνικά, Ιστορία *Γιάννης Πολιτόπουλος : Έκθεση, Ιστορία *Άντζελα Κακρυδά : Μαθηματικά *Δήμος Ζαχαρός : Φυσική, Χημεία *Ευαγγελία Ξηροφώτου : Βιολογία *Σοφία Αγδινιώτη : Λατινικά *Ρούλα Ιτούδη : Αρχές Οικονομίας

Google+ Friends

Google+ Friends

Διεθνείς Διακρίσεις

Διεθνείς Διακρίσεις :

* VoicesNet (U.S.A.) : The winner of the March 2011 VoicesNet Writing Contest is "The Look of the Rain", a short story by Yannis Politopoulos of Greece.

* Petra M. Jansen (Tool4spirit, Germany) : Dear Yannis. Poetry and art overcomes borders. 15 nations come together for an international exchange. If you like, I (we) invite you from Greece, when we organize the next international Writers/ Poetry Festival in 2017.

Blogers

Blogers

Recent Comment

Πέμπτη, 6 Μαΐου 2010

Δοκιμή Λόγου περί Δημοκρατίας

Το σπουδαιότερο πρόβλημα που τίθεται στο ανθρώπινο γένος και που η φύση πιέζει τον άνθρωπο να το επιλύσει, είναι να δημιουργήσει μία κοινωνία πολιτών εφαρμόζοντας το δίκαιο κατά τρόπο καθολικό. Γιατί μόνο στους κόλπους μιας κοινωνίας που προσφέρει τον ανώτατο βαθμό ελευθερίας, μπορεί η ανθρωπότητα να εκπληρώσει τον υπέρτατο φυσικό σκοπό της, ο οποίος έγκειται στην ανάπτυξη όλων των τεράστιων ικανοτήτων της.
Βέβαια, εκείνο που εξαναγκάζει την ανθρώπινη ύπαρξη, συνεπαρμένη συνήθως από μια ξέφρενη επιθυμία ελευθερίας κι από μια παράλογη αμετροέπεια, να υποταχθεί σε ένα τέτοιο καταναγκασμό, είναι ο κίνδυνος. Ο κίνδυνος που προέρχεται από τη διαρκή σύγκρουση των ορίων των ατομικών ελευθεριών με τις αντιτιθέμενες και ποιοτικά διαφορετικές δραστηριότητες κι επιδιώξεις των ανθρώπων.
Η διαλεκτική αλληλεπίδραση ανάμεσα στην κοινωνική συνύπαρξη και στην κοινωνική συνειδητότητα είναι ένα καθοριστικό στοιχείο της ανθρώπινης ιστορίας. Χρειάστηκαν αιώνες ανθρώπινης δραστηριότητας, για να μεταβληθεί ολόκληρη η αστάθεια της πολυδιάστατης πραγματικότητας σε μια ευστάθεια με κοινωνικές προεκτάσεις. Τίποτα το θαυματουργό δεν υπήρξε στην προσπάθεια αυτή του ανθρώπου παρά μονάχα ένα καινούργιο βήμα κάθε φορά, με σκοπό τη συνεχή πρόοδο της ανθρωπότητας.
Το σύνολο των πολιτιστικών επιτευγμάτων που κοσμούν τη ζωή της ανθρωπότητας ως απαράμιλλα στολίδια καθώς και η δημιουργική κοινωνική ευταξία, συνιστούν καρπούς της «μη-κοινωνικότητας», η οποία αναγκάζεται να αυτοπειθαρχεί. κι έτσι με τον έντεχνο αυτό τρόπο επιβάλλει στον εαυτό της την απαραίτητη προσήλωση στην προσπάθεια για εκτενή ανάπτυξη των δημιουργικών σπερμάτων της ανθρώπινης φύσης.
Το ανθρώπινο υποκείμενο, δημιούργημα της αλληλεξάρτησης των κοινωνικών μελών, ζώντας στα πλαίσια που ορίζουν οι φυσικοί νόμοι, είναι δυνατόν να αντιδράσει εναντίον των θεσμών που οριοθετούν κάθε φορά τα κοινωνικά του σύνορα. είναι όμως αδύνατο να διαφύγει από ορισμένες βασικές αρχές, οι οποίες συνιστούν τις προϋποθέσεις της κοινωνικής του οργάνωσης και ζωής.
Για τον άνθρωπο η ζωή εκτός της κοινωνίας, μακριά από οποιαδήποτε ανθρώπινη επίδραση, η απόλυτη μόνωσή του δηλαδή, συνιστά πνευματικό και υλικό θάνατο. Η αλληλοσύμπραξη δεν είναι παράγωγο, αλλά είναι η ίδια η μητέρα της ατομικότητας κι επομένως η ανθρώπινη προσωπικότητα δεν είναι δυνατόν να δημιουργηθεί κι αναπτυχθεί εκτός της ανθρώπινης κοινωνίας.
Η δημιουργία και η ανακύκλωση των κοινωνικών καταστάσεων δε θα ήταν δυνατό να υφίστανται, αν οι πνευματικές και ηθικές προδιαθέσεις των ανθρώπων καθώς επίσης και οι πολλαπλές ενέργειες της βούλησής τους, είχαν ως πηγή την ελεύθερη επιλογή. Αυτή η έννοια της ελεύθερης επιλογής ή στερείται εννοιολογικού περιεχομένου ή σημαίνει ότι το ανθρώπινο ον καθορίζεται αυτόματα από τον ίδιο του τον εαυτό, πέρα από οποιαδήποτε εξωτερική επιρροή, είτε φυσική είτε κοινωνική.
Αλλά αν ήταν έτσι, επειδή όλοι οι άνθρωποι θα ενεργούσαν αυτόβουλα, θα κυριαρχούσε στο κόσμο η μεγαλύτερη αταξία. Οποιαδήποτε αλληλεγγύη θα ήταν αδιανόητη μεταξύ των ανθρώπων και τα εκατομμύρια των βουλήσεων, απολύτως ανεξάρτητες η μία από την άλλη και αντιτιθεμένη η μεν στη δε, θα οδηγούντο στον όλεθρο.
Συνεπώς, η πολιτική κατάσταση, θεωρούμενη απλώς ως δικονομική κατάσταση, βασίζεται σε a  priori  αρχές : την ελευθερία κάθε μέλους της κοινωνίας ως ανθρώπου, την ισότητά του προς κάθε άλλο ως υπηκόου και, τέλος, την ανεξαρτησία κάθε μέλους μιας κοινότητας ως πολίτη.
Πέρα από την ενστικτώδη άρνηση των ανθρώπων, μακριά από την αντίφαση και τις απατηλές εικόνες μιας αχαλίνωτης ελευθερίας η ανθρώπινη ιστορία ξεδιπλώνεται προσηλωμένη στη συνεχή κατάκτηση μιας συνειδητής πληρότητας. Σε στιγμές μεγάλης αμφισβήτησης της ανθρώπινης ορθολογικής σκέψης η έσχατη επέμβαση της θέλησης οδηγεί την ανθρώπινη οργάνωση σε μια αντικειμενική τάξη πραγμάτων υποταγμένη στην εμπειρική αίσθηση και στη γνώση της σχετικότητας των ανθρώπινων δογματισμών.
Η αιώνια ανθρώπινη αναζήτηση της αρμονίας και της ενότητας εισάγει την έννοια της Δημοκρατίας, έννοια που υποδηλώνει το πολιτικό σύστημα, στο οποίο ο κυρίαρχος Λαός ασκεί της εξουσία κι ακολουθεί μια σταθερή ορθολογική πορεία, βασισμένος στην ελεγχόμενη ελευθερία και στην απαραίτητη αλληλεγγύη.
Κάτω από την τραγικότητα του Μεσογειακού ήλιου η Ελληνική σκέψη χαράχτηκε πάντα πάνω στην ιδέα του περιορισμένου. Αποκάλυψε τα πάντα εξισορροπώντας τη σκιά με το φως. Τίποτα δεν εξώθησε τις νοητικές διεργασίες ως τα άκρα, ούτε τη λογική, γιατί τίποτα δεν αρνήθηκε ούτε το μέτρο ούτε τη λογική.
Ο διάλογος και η πληθωρική ηλιόλουστη κίνηση είναι η εικόνα του Έλληνα που επιθυμεί να αγγίξει τα πάντα, ακόμη και την απελπισία με τη συνδρομή της ομορφιάς.
Από πολύ νωρίς οι Έλληνες άρχισαν μια προσπάθεια περιορισμού της ελκυστικότητας που ασκούσε στο ανθρώπινο μυαλό ο Μύθος με την πρόθεση να δοθεί στην κοινωνική τους οργάνωση κάποιο ιστορικό θεμέλιο.
Στην αυγή της Ελληνικής σκέψης ο Ηράκλειτος φανταζόταν κιόλας ότι η δικαιοσύνη θέτει σύνορα ακόμη και στο φυσικό σύμπαν: «ο ήλιος δεν θα ξεπεράσει τα σύνορά του, γιατί οι Ερινύες που φυλάγουν τη δικαιοσύνη θα τον ανακαλύψουν.»
Αιώνες μετά τον Εφέσιο φιλόσοφο, ο Σωκράτης μπροστά στην απειλή μιας καταδίκης σε θάνατο δεν αναγνώριζε άλλη ανώτερη αρχή από τούτη: ό,τι αγνοούσε, δεν πίστευε ότι το ξέρει.
Από την Ομηρική ακόμη εποχή οι πολιτικοί θεσμοί των Αρχαίων Ελλήνων δεν υπήρξαν  καρπός μόνο των σκέψεων σοφών νομοθετών.
Οι αρχαιότεροι γνωστοί θεσμοί της Αρχαίας Ελλάδας δημιουργήθηκαν αυτόματα σχεδόν από φυσικές αφορμές, οι οποίες υπήρξαν όμοιες στις διάφορες περιοχές του Ελλαδικού χώρου.
Το κλίμα, το έδαφος και η γαλάζια θάλασσα που φοβίζει αλλά και ενώνει τους ανθρώπους έδωσαν την πρωταρχική ώθηση στην αρχαιοελληνική σκέψη.
Η συνεχής παρατήρηση των ιδιοτήτων των σχημάτων και της κίνησης των αστεριών που διαφαίνονται καθαρά στη διαύγεια του ανοιχτού ορίζοντα, οδήγησε τους Έλληνες στο συμπέρασμα ότι μπορεί κανείς να αντλήσει από το περιβάλλον νόμους, φθάνοντας έτσι να διατυπώσει και κάποια λογική εξήγηση των διαφόρων φαινομένων.
Για τους περήφανους και σοφούς Αρχαίους  Έλληνες, από την εποχή του Ομήρου ακόμη, μόνο ένα κράτος απολίτιστων κι άγριων ανθρώπων δεν έχει λαϊκή συνέλευση και νόμους.
Η οργάνωση των Ελλήνων σε μικρά κράτη με αυτοδιάθεση και αυτοδιαχείρηση βοηθούσε σημαντικά να επιτευχθεί η εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας στον πιο εξελιγμένο τύπο της. Η πόλη - κράτος των Ελλήνων δεν διαθέτει τίποτε άλλο από τη γνήσια και πραγματική ελευθερία με την οποία αντισταθμίζει πλήρως, στο πεδίο των ιδεωδών, τα τεράστια πλεονεκτήματα, ακόμη και την ισχύ των μεγάλων κρατών.
Η Ελληνική σκέψη επιδίδεται στη πραγμάτωση των Δημοκρατικών θεσμών, πρώτ’  απ’  όλα, ως μια συνέπεια αναπόφευκτων συνθηκών, απαραίτητων για τη γέννηση και εξέλιξη του Ελληνικού πολιτισμού, τοποθετώντας ξεκάθαρα και τελεσίδικα τους σκοπούς της ύπαρξης μέσα στα πλαίσια της αισθητής ζωής.
          Αποφεύγει έτσι κάθε είδους ψευδαίσθηση καθώς επίσης και τη μεταφυσική χροιά νεότερων Δυτικοευρωπαϊκών Φιλοσοφικών θεωριών που μεταθέτουν τις ελπίδες των ανθρώπων για ευτυχία και δικαίωση στο «επέκεινα».
          Προσθέτοντας ένα δίκαιο πολιτικό σύστημα στην ήδη υπάρχουσα αισθητική ικανοποίηση του ανθρώπου μέσα από την μεθυστική Ελληνική φύση, μπόρεσαν οι Αρχαίοι μας πρόγονοι να τοποθετήσουν το «άτομο» μέσα σε ένα κατάλληλο περιβάλλον, στο οποίο ούτε μια στιγμή δεν αρνήθηκε τον εαυτό του, αφού ποτέ δε βυθίστηκε σε μια φύση ξένη από το ίδιο.
Στην Αρχαιοελληνική πραγματικότητα το φάσμα της Ολότητας, της Αρμονίας και της Δημοκρατικής Ελευθερίας, εναντιώνεται σε κάθε μορφή μοναρχικής επιβολής, καθώς απουσία μιας ανώτατης αρχής συνεπάγεται για τον πολίτη ενός κράτους την πλήρη ανάληψη των ευθυνών των πράξεών του.
          Ακόμη και στους πρώτους αιώνες της Αρχαιοελληνικής ιστορίας δε συναντά κανείς την Απόλυτη Μοναρχία ως μορφή διακυβέρνησης των μαζών.
          Στα Ομηρικά κείμενα, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια, εκτός από τη «Βουλή των γερόντων» υπάρχει και η συνέλευση του Λαού προς την οποία μιλούν οι αρχηγοί και οι βασιλείς.
          Με πλήρη υπευθυνότητα έναντι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οι Αρχαίοι Έλληνες απορρίπτουν την απόλυτη μοναρχία, αφού η βασική τους επιδίωξη, η κυριαρχία της ευρείας λαϊκής μάζας, παραμένει ασύλληπτη χωρίς την απόλυτη ελευθερία του «συνέρχεσθαι» : «Η γνώμη μου είναι ότι δεν πρέπει ένας μόνον άνθρωπος να ασκεί μοναρχική εξουσία στο όνομά μας . γιατί ούτε καλό ούτε ευχάριστο είναι αυτό το διοικητικό σύστημα. Όταν όμως η εξουσία είναι στα χέρια του λαού, πρώτον αυτό το σύστημα διακυβέρνησης φέρει το ωραιότερο απ’ όλα, όνομα της ισονομίας, δεύτερον δε, δεν κάνει κανένα από τα κακά που κάνει ο Μονάρχης. Σύμφωνα με το σύστημα αυτό τα αξιώματα λαμβάνονται διά κλήρου, όλοι δίνουν λόγο για τις πράξεις τους και οι αποφάσεις υποβάλλονται στη κρίση του κοινού. Έχω λοιπόν τη γνώμη να εγκαταλείψουμε τη μοναρχία και ν’ αυξήσουμε τη δύναμη του λαού. Γιατί στο Λαό στηρίζονται τα πάντα». (Ηρόδοτος, Ιστοριών ΙΙΙ, 80 – 81 / 5ος αι  π.Χ.)
          Ακόμη και στην Αρχαία Σπάρτη που θεωρείται μία από τις αντιδημοκρατικές κοινωνίες της εποχής, τη διακυβέρνηση ασκούν δύο βασιλείς, οι οποίοι όμως σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως απόλυτοι μονάρχες, αφού οι πράξεις τους ελέγχονται καταλυτικά από δύο άλλους θεσμούς της Σπαρτιατικής κοινωνίας : τη Γερουσία και το σώμα των πέντε Εφόρων. Τα δύο αυτά σώματα εκλέγονται, μάλιστα, από την Απέλλα, τη συνέλευση δηλαδή του Σπαρτιατικού λαού. Κι όπως μας πληροφορεί ο Αριστοτέλης οι Έφοροι εκλέγονται από το σύνολο των πολιτών.
          Την κατάργηση της Βασιλείας διαδέχεται η Αριστοκρατική μορφή διακυβέρνησης. Η εξουσία περνά στα χέρια των μεγάλων Αριστοκρατικών οικογενειών.
          Στη διάρκεια όμως του 7ου αι. π.Χ. και στις αρχές του 6ου αι. π.Χ. συντελείται το αποφασιστικό βήμα για την πορεία προς τη Δημοκρατική διακυβέρνηση. Βρισκόμαστε στην εποχή των μεγάλων κοινωνικών ανακατατάξεων και συγκρούσεων, οι οποίες γρήγορα θα οδηγήσουν τις Ελληνικές πόλεις στην πραγματοποίηση της ιδέας του μεγάλου αποικισμού : από τον Εύξεινο Πόντο ως τα βάθη της Δυτικής Μεσογείου.
          Οι βίαιες και σκληρές συγκρούσεις επιβάλλουν την «τυραννία» ως την πιο ενδεδειγμένη μορφή διακυβέρνησης των πόλεων την ταραγμένη αυτή περίοδο.
          Οι «τύραννοι» προέρχονταν κι αυτοί από αριστοκρατικές κυρίως οικογένειες. Αποτέλεσαν όμως το πρώτο βήμα για την κατάργηση της Ολιγαρχίας. Αυτό βέβαια δε σημαίνει πως οι ίδιοι κυβέρνησαν με δίκαιο τρόπο. Κάποιες φορές ορισμένοι απ’ αυτούς ευνόησαν με τις αποφάσεις τους τη μεγάλη λαϊκή μάζα κι έδειξαν ενδιαφέρον για τα ποικίλα προβλήματά της. Τις περισσότερες όμως φορές δεν απέφυγαν την έλξη που ασκεί η δύναμη της εξουσίας, την οποία και καταχράστηκαν σε βάρος της δύναμης του λαϊκού συνόλου. Η απουσία και του παραμικρού ελέγχου τους οδήγησε στην αυθαιρεσία και στην πλήρη καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
          Μέσα από τις κοινωνικές συγκρούσεις της εποχής αυτής τέθηκε για πρώτη φορά κάτω από τον Αττικό ουρανό το πρόβλημα μιας δικαιότερης διακυβέρνησης της πόλης και των πολιτών της. Ένα πρόβλημα μεγάλο, ένα πρόβλημα ζωής. Με την εμφάνιση του νομοθέτη Σόλωνα στις αρχές του 6ου αι. π.Χ. η Δημοκρατία κάνει τα πρώτα μικρά και δειλά αλλά τόσο σημαντικά βήματά της.
Στην Αρχαία Ελλάδα, από τα τέλη του 6ου αι. και μετά, Δημοκρατία είναι η μορφή διακυβέρνησης, κατά την οποία το δικαίωμα της διαχείρισης των κοινών υποθέσεων ασκείται από το σύνολο των πολιτών, οι οποίοι συνέρχονται σε γενικές συνελεύσεις του Λαού, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά πλειοψηφία.
          Μέσα στο πλαίσιο της πόλης – κράτους ο τύπος αυτός σημείωσε σημαντική επιτυχία.
          Το γνωστότερο και χωρίς αμφιβολία το πιο ολοκληρωμένο παράδειγμα Δημοκρατικής διακυβέρνησης είναι των Αθηνών του 5ου αι. π.Χ.
          Είναι η εποχή που ο Λόγος γίνεται Πράξη. Πρόκειται για την ευγενική ώρα της συνύπαρξης της συλλογικής και της προσωπικής ελευθερίας.
          Η Άμεση Δημοκρατία προβάλλει ασφαλώς ως η πολιτική άποψη και μορφή που μπορεί να χαρακτηριστεί ως η τελειότερη όλων.
          «Έχουμε πολίτευμα που δεν αντιγράφει των άλλων τους νόμους, αλλά πιο πολύ είμαστε εμείς παράδειγμα σε μερικούς παρά μιμητές τους». (Θουκυδίδη, Περικλέους  «Επιτάφιος», κεφ. 37)
          Οι τολμηρές για την εποχή τους μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα, η «Σεισάχθια», η κατάργηση των αγροτικών χρεών, η κατάργηση της δουλείας, το καθολικό δικαίωμα ψήφου και η δημιουργία της βουλής των τετρακοσίων έχουν το ίδιο πνευματικό υπόβαρθο, το οποίο μετά από λίγες δεκαετίες θα γεννήσει την Άμεση Δημοκρατία.
          Ο Σόλωνας αγαπούσε τόσο τη δικαιοσύνη όσο και τους συμπολίτες του: «Έγραψα νόμους ακριβοδίκαιους για το φτωχό και για τον πλούσιο, κι όρισα για τον καθένα τους ίσια δικαιοσύνη».
          Ανάμεσα στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα και στην περίοδο της καθιέρωσης της Άμεσης Δημοκρατίας μεσολάβησε η τυραννική διακυβέρνηση του Πεισίστρατου και των γιων του.
          Προς τα τέλη όμως του 6ου αι. π.Χ. το φως γεννιέται. Η απογύμνωση του κακού παρελθόντος, η ολοκληρωμένη εμπειρία και οι φιλοσοφικές διαθέσεις οδηγούν προς το πολίτευμα εκείνο που θα φέρει τη σφραγίδα της δικαιοσύνης και της διάρκειας: «κι έχει τούτο το πολίτευμα το όνομα Δημοκρατία, γιατί δε διοικούν οι λίγοι αλλά οι περισσότεροι». (Θουκυδίδη, Περικλέους  «Επιτάφιος»)
          Από τη στιγμή εκείνη οι σκέψεις των ανθρώπων είναι αδύνατο να παραπλανηθούν. Οι σκέψεις των πολιτών κάθε κράτους και κάθε εποχής μένουν προσηλωμένες στα ιδεώδη της Αθηναϊκής Δημοκρατίας: Ισότητα και Δικαιοσύνη.
          Από τη στιγμή εκείνη όλη η ανθρωπότητα γίνεται μαθητής της εξελιγμένης μορφής που έλαβε η Δημοκρατία στην Αθήνα της Κλασικής εποχής.
          Κύριο χαρακτηριστικό της Δημοκρατίας αυτής είναι η αμεσότητα του ελέγχου των αρχόντων από τους αρχομένους.
          Στην Εκκλησία του Δήμου, τη μοναδική στα παγκόσμια χρονικά, συνέλευση του συνόλου των πολιτών ενός κράτους, η ενημέρωση του λαού είναι πλήρης. Αυτό σημαίνει πως οι τελικές αποφάσεις που επρόκειτο να παρθούν χαρακτηρίζονταν από τη μεγαλύτερη δυνατή εγκυρότητα.
          Το αίσθημα ευθύνης που νιώθει και ο τελευταίος Αθηναίος πολίτης τον προτρέπει να πάρει στους ώμους του το βάρος των συχνά πολύ δύσκολων αποφάσεων. Φαντάζει ασφαλώς ονειρικό: ο απλός πολίτης αποφασίζει κι έχει την ευθύνη των πράξεων της πόλης. Η ευθύνη αυτή δεν ανήκει ποτέ ολοκληρωτικά στους αιρετούς αντιπροσώπους του, δε μετατίθεται ποτέ στους πολίτες που εκλέχθηκαν στα διάφορα αξιώματα.
          Ο Αθηναίος πολίτης έχει εκείνο το κατάλληλο πνευματικό επίπεδο που δεν του επιτρέπει να χαρισθεί ούτε σε ανθρώπους ούτε σε πράγματα και ιδέες: «Κι ενώ στην ιδιωτική μας ζωή δεν ενοχλούμε ο ένας τον άλλο, στα δημόσια πράγματα δεν κάνουμε παρανομίες, από εσωτερικό φόβο προπάντων, υπακούοντας στους άρχοντές μας κάθε φορά και στους νόμους, ιδιαίτερα σ’ εκείνους που έχουν ψηφιστεί για την προστασία των αδικημένων και σ’ όσους, αν και άγραφοι, όμως φέρνουν ντροπή αναμφισβήτητη στους παραβάτες». (Θουκυδίδη, Περικλέους «Επιτάφιος»).
          Οικονομική άνεση, πνευματική διαύγεια και ελευθερία ιδεών, έντονος πολιτικός βίος, γόνιμος προβληματισμός και πηγαίο αίσθημα δικαιοσύνης αποτελούν το στέρεο υπόβαθρο μιας κοινωνίας που επιχειρεί να αναπτύξει τους Δημοκρατικούς θεσμούς της.
          Βέβαια αποφασιστικό ρόλο διαδραματίζει στην Αθηναϊκή Δημοκρατία κι ο τρόπος εκλογής των πολιτών στα ποικίλα αξιώματα. Ένας τρόπος δίκαιος, μια διαδικασία συνειδητή.
          Η ουσία του Δημοκρατικού πολιτεύματος εκφράζεται, υποδαυλίζεται αλλά και διαφυλάσσεται με αξιοπρεπείς επινοήσεις και νόμους: την εκλογή διά του κλήρου, εικόνα άπιαστη για τα σημερινά δεδομένα, και τον περιορισμό ότι κανείς πολίτης δεν μπορούσε να εκλεγεί στο ίδιο αξίωμα δυο φορές στη ζωή του.
          Για να εξασφαλίσουν μάλιστα τη θριαμβευτική διαδοχή των Δημοκρατικών τους θεσμών, οι Αθηναίοι φρόντιζαν να ελέγχουν την ικανότητα των πολιτών που εκλέγονταν στα αξιώματα του Δήμου. Για να διαφυλάξουν τα συμφέροντα της πόλης και της Δημοκρατίας θέσπισαν έναν προληπτικό κι έναν κατασταλτικό έλεγχο: κάθε πολίτης πριν αναλάβει τα τόσο σπουδαία καθήκοντά του είχε την υποχρέωση να υποβληθεί στη «δοκιμασία», μια δημόσια διαδικασία, στην οποία κρινόταν αν έχει τα κατάλληλα προσόντα για το αντίστοιχο αξίωμα. Κι αμέσως μετά το τέλος της θητείας αντιμετώπιζε την «ευθύνα», έδινε δηλαδή λόγο για τις πράξεις του.
          Με τέτοιους θεσμούς η Αθηναϊκή Δημοκρατία εξασφάλιζε την ισονομία, την καλή και τίμια διαχείριση του Δημοσίου χρήματος και εξασφάλιζε, παράλληλα, τη νόμιμη άσκηση της κρατικής εξουσίας.
          Έτσι οι ατομικές φιλοδοξίες, οι αυθαιρεσίες και οι διάφορες αδικίες που ήταν δυνατόν να εμφανιστούν, προσέκρουαν επάνω σε δυνατά και σκληρά, μερικές φορές, μέτρα, όπως ο περίφημος «οστρακισμός».
          Η απομόνωση από την πολιτεία της ανάπτυξης και του πολιτισμού ήταν η χειρότερη τιμωρία.
          Η λαϊκή δικαιοσύνη που εκφραζόταν καθολικά στην περίφημη «Ηλιαία» αποτελούσε την υπέρτατη δυνατότητα για την πλήρη διαφύλαξη του δικαίου, την έσχατη συνείδηση του κυρίαρχου ατόμου, τη καταστολή των διαβρωτικών πράξεων, την καταστολή της παραφροσύνης και της ατιμίας.
          Στην Αθήνα της κλασικής εποχής οι Δημοκρατικοί θεσμοί ενισχύουν τη συνεργασία των πολιτών, σφυρηλατούν την ενότητα μιας πόλης στην οποία οι ανάγκες και οι επιθυμίες ελέγχονται και γίνονται κατανοητές, και στην οποία η αδιαφορία του ατόμου για τα κοινά δεν έχει καμιά θέση.
          Η υπακοή του Αθηναίου πολίτη στους νόμους δεν είναι δουλοπρέπεια, η πιθανή παθητικότητά του δεν είναι αρετή, η ενασχόλησή του με τα «κοινά» σοβαρή και συνειδητή όσο ποτέ.
          Μέσα στον εμπειρικό και πνευματικό κόσμο της Αθηναϊκής Δημοκρατίας η υψηλότερη ηθική κι η μεγαλύτερη αρετή συνίσταται στο να είναι ο ίδιος πολίτης η αιτία και η πρόθεση, ο δημιουργός και το δημιούργημα.
Στη μεγάλη ιστορική πορεία της ανθρωπότητας η Αρχαία Ελληνική Δημοκρατία και τα διδάγματά της υπήρξαν η αέναη επαναλαμβανόμενη ώθηση για την παραγωγή μεγάλων πολιτιστικών επιτευγμάτων και για το άνοιγμα των διαστάσεων της ανθρώπινης σκέψης.
          Μια εικόνα αλήθειας, μια εικόνα ανόρθωσης του ανθρώπου, μια νίκη ενάντια στο εφήμερο και στην ιστορία της αδικίας.
          Στα χρόνια της Αρχαίας Αθηναϊκής Δημοκρατίας η αίσθηση ευθύνης του ατόμου και του λαού δε νεκρώθηκε ποτέ. Το γεγονός αυτό προκάλεσε πάντα το θαυμασμό της Ευρωπαϊκής σκέψης.
          Μόνο στα πλαίσια της μεγάλης και ταυτόχρονης συσσώρευσης όλων των πολιτιστικών ερειπίων στην επιστημονική Ευρωπαϊκή κριτική, η Αρχαιοελληνική Δημοκρατία δέχτηκε – συχνά – τα βέλη της σκληρής και ματαιόδοξης Βόρειας Ευρωπαϊκής σκέψης.
          Κι είναι δίκαιο να λεχθεί πως αν πράγματι δεχτούμε ότι αυτή η μορφή Δημοκρατίας αντιπροσωπεύει έναν κυρίαρχο λαό, τότε σίγουρα θα ανακαλύψουμε εμπόδια σε σοβαρούς περιορισμούς που αυτή περικλείει μέσα της, όπως είναι η παραδοχή της Δουλείας και η χαμηλή κοινωνική θέση της γυναίκας.
          Θα ήταν όμως παράλογο να διατυπώσει κανείς αίτημα καταδίκης ενός πολιτεύματος, επειδή αυτό δεν άγγιξε ποτέ το επίπεδο της τελειότητας. Άλλωστε κρίνει κανείς τις ιδέες και τις ανθρώπινες πράξεις εντάσσοντάς τες πάντοτε στα ιδιαίτερα χρονικά, πολιτικά και κοινωνικοοικονομικά πλαίσια που αυτές γεννήθηκαν και πραγματώθηκαν. Γι’ αυτό και γρήγορα η Ευρωπαϊκή Φιλοσοφική σκέψη στάθηκε με σεβασμό πάνω από το οικοδόμημα της Αρχαιοελληνικής Δημοκρατίας. Ενός πολιτεύματος που προκάλεσε τη μετάλλαξη του ανθρώπου, των αξιών του και της πολιτικής ιστορίας του.
          Η νεότερη Ευρωπαϊκή σκέψη δέχεται το παράλογο της ανθρώπινης μοίρας μέσα σ’ ένα αλόγιστο σύμπαν. Όσο κι αν αναπτύξει το πνεύμα του, ο άνθρωπος είναι ανήμπορος μπροστά σ’ αυτή τη μοίρα και το μόνο που του απομένει είναι η προσήλωση σε κάποιο ιδανικό, ικανό να διαφυλάξει μέσα στον κόσμο τις υψηλότερες ηθικές και πνευματικές αξίες. Ένα τέτοιο ιδανικό φαντάζει η Αρχαιοελληνική Δημοκρατία, πηγή της ζωής και της δημιουργίας που μοιάζουν μακριά της να έχουν στερέψει.
          Η Δημοκρατία και οι θεσμοί της προκαλούν το κοινό δέσιμο, την αλληλεγγύη μιας άφθαρτης αλυσίδας, μια επικοινωνία ανάμεσα σε ύπαρξη με ύπαρξη, που κάνει τους ανθρώπους όμοιους κι αλληλένδετους. Ειδικά στον ταραγμένο αιώνα μας, το άθλιο περιεχόμενο του εμπειρικού παρονομαστή της Ευρωπαϊκής ιστορίας έστρεψε τη σκέψη με ευλάβεια ξανά πίσω στο Αρχαιοελληνικό θαύμα με σκοπό να αφυπνίσει μια καινούργια συνείδηση στους λαούς της γηραιάς Ηπείρου μας. Συνείδηση βασισμένη στην ευθύνη των πράξεων, στην ελευθερία όλων των κατοίκων της, στην ζηλευτή ισοπολιτεία και στη συνένωση των ιδιαιτεροτήτων των διαφόρων εθνών της.
          Η αγάπη κι ο θαυμασμός της Ευρωπαϊκής σκέψης για τους Αρχαιοελληνικούς θεσμούς βοήθησαν την Ευρώπη να αγαπήσει τον ίδιο της τον εαυτό αλλά και την ίδια τη ζωή που κάτω από τον ζεστό Ελληνικό ήλιο μοιάζει να αποκτά ένα σοβαρό και σπουδαίο νόημα.
          Η Αρχαιοελληνική Δημοκρατική σκέψη και τα εξέχοντα πολιτιστικά επιτεύγματά της βοήθησαν όσο τίποτε άλλο τη νεότερη Ευρωπαϊκή Φιλοσοφία να εξουδετερώσει τις παγίδες του άκρατου δογματισμού, του μηδενιστικού πάθους και της ελκυστικής κι επικίνδυνης εκμετάλλευσης του ανθρώπου από το συνάνθρωπό του.
          Στα πλαίσια μιας τέτοιας Δημοκρατίας μπορεί ο άνθρωπος ως πολίτης να πραγματώσει αυτό που ο μεγάλος Γάλλος Φιλόσοφος Ζαν – Πωλ Σάρτρ συνόψισε σε μια μόνο φράση: «Γινόμαστε αυτό που είμαστε, μόνο με τη ριζική και βαθιά άρνηση εκείνου που οι άλλοι μας έχουν κάνει».
Γιάννης Πολιτόπουλος





























Δεν υπάρχουν σχόλια: